Mất trí nhớ thời thơ ấu

Chị Nguyễn Phương Mai, với mình là một trong những người có thật nhiều "chuyến du hành" thật đáng ngưỡng mộ ở các lĩnh vực khác nhau.

Chị Mai cũng là một trong những người đầu tiên mang về và phổ biến khái niệm "neuroplasticity" (tính mềm dẻo thần kinh) tới bạn đọc Việt Nam, thời điểm khi thông tin nguyên bản chỉ có thể được tiếp cận bởi những nhà nghiên cứu trong lĩnh vực đó, với những cuốn sách và thư viện đồ sộ. Và đó là một điều thật đáng quý.

Một trong những bài phỏng vấn gần đây với Vietcetera, chị nhắc đến việc kể chuyện truyền miệng của loài người dựa trên góc nhìn tiến hoá, kèm vào đó là 1 thông tin rất nhỏ chưa được highlight đủ: Hãy đọc sách cho con trước giờ đi ngủ! Và trong một bài viết khác của chị cho Vietcetera đề cập đến một nghiên cứu về hiện tượng "mất trí nhớ thời thơ ấu", bài mà mình đã học được thật nhiều điều quan trọng.

Mất trí nhớ thời thơ ấu là hiện tượng người lớn không thể nhớ lại ký ức trước 2–4 tuổi và thường nhớ rất ít về cuộc sống trước 7 tuổi. Nghiên cứu làm chao đảo giới khoa học thần kinh những năm 2000 đó gồm 3 đối tượng người lớn được yêu cầu mô tả và xác định thời điểm xảy ra ký ức cá nhân đầu tiên của họ:

• Người New Zealand gốc Âu (New Zealand European).
• Người bản địa Maori (New Zealand Maori).
• Người gốc Á (Asian).

Kết quả là người lớn gốc Maori, với nền văn hóa truyền thống đề cao việc kể chuyện truyền miệng từ quá khứ, có ký ức sớm hơn đáng kể so với người lớn từ hai nhóm văn hóa còn lại. Một điều thú vị trên cả ba nền văn hóa, những ký ức được phụ nữ báo cáo chứa nhiều thông tin hơn những ký ức được nam giới báo cáo. Phát hiện này ủng hộ quan điểm rằng tuổi tác và nội dung của những ký ức đầu tiên của chúng ta bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố, bao gồm văn hóa, giới tính và cách thức trẻ tương tác cùng cha mẹ và cộng đồng.

Và điều thú vị ở đây đó là người bản địa Maori không hề có ngôn ngữ viết mà hoàn toàn phụ thuộc vào kể chuyện truyền miệng!

Bạn có tò mò vì sao người gốc Á và gốc Âu lại không có kí ức sớm như thế?

Xin mời bạn đọc tiếp hai bài sau đây:

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/11145068/

https://vietcetera.com/vn/cai-gi-khong-giet-duoc-ta-lieu-co-lam-ta-manh-me-hon

Những trải nghiệm được nghe kể chuyện hay liên quan đến đọc và viết là một phần quan trọng giúp hình thành ký ức sớm cho trẻ.

Và như 1 trong những điều mình từng chia sẻ và hoàn toàn đồng ý từ chuyên gia đọc-viết cho trẻ cô Brenda Fitzgerald. Điều gì sẽ là 1 dự báo cho sức khoẻ và sự giàu có của 1 đứa trẻ tuổi lên ba?

Câu trả lời chính là: NGÔN NGỮ.

Và đây vẫn là bức ảnh truyền tải thông điệp trên tốt nhất mình đã từng đăng, tại 1 hiệu sách Sisyphe, Quế Lâm, Trung Quốc 04.2023